Femke in Mokum: advocate als heldin

In mei 2006 scheef Tess Franke een artikel op de opiniepagina van Het Parool over de rechtzaak tegen Willem Holleeder. Zij riep getuigen op zich te melden, zodat de Holleeder-clan voor eens en voor altijd uit Amsterdam zou kunnen verdwijnen. Tess Franke kapittelde de Amsterdammers voor hun lakse houding ten opzichte van Holleeder en de georganiseerde criminaliteit in het algemeen. Teveel mensen vinden het wel best: het interesseert hen niet, ze romantiseren de onderwereld of kunnen zich eenvoudig niet voorstellen dat de verhalen over afpersing en intimidatie echt waar zijn. Bij het artikel stond vermeld dat Franke getrouwd is met een advocaat en dat zij met haar gezin in de Verenigde Staten woont. De reden voor de ballingschap: haar man is bedreigd.
Door Daphne Meijer

Strafrechtwereld
Deze zelfde Tess Franke publiceerde onlangs ook haar thrillerdebuut, De inwijding, die gesitueerd is in de Amsterdamse strafrechtwereld. Dat maakt nieuwsgierig. Franke is zelf juriste en woont dus in ballingschap. Daarom is het dapper dat zij in haar boek de Amsterdamse penoze ten tonele voert. Haar hoofdpersoon is Mr. Femke Wolzak, een jonge advocate maar geen idealiste die ten strijde trekt tegen de Immigratiedienst IND of lange dagen maakt in de betontorens naast station Amsterdam Zuid-WTC. Femke houdt kantoor aan de Amsterdamse Brouwersgracht, als junior partner van het prestigieuze Thans, Spreeuwenberg & Spreeuwenberg. Dat is klein, maar zeer exclusief; een kantoor waar medewerkers elkaar vousvoyeren en men met een chique verzorgde presentatie probeert te verhullen dat vrijwel alle cliënten een strafblad hebben zo lang als een rol behang. Femke past om allerlei redenen niet bij haar collega's. Zo is zij zwart - een halfbloed, in haar eigen woorden - jong en vrouw. Maar bovenal voelt zij zich een buitenstaander omdat het verdedigen van de penose haar tegen staat, hoezeer de senior partners haar proberen te overtuigen dat ook deze beroepsgroep recht heeft op juridische bijstand.

Omslag De Inwijding Bos en Lommer
In dit uitgesproken Mokumse boek vol hoofdstedelijke locaties als restaurant Kantjil & De Tijger en de sauna in Den Ilp confronteert Tess Franke haar heldin met een bloederige uitgangssituatie: een cliënte ligt bloedend op de trap voor Femke's woning in Bos en Lommer. Wat te doen? In de loop van enkele dagen vallen alle zekerheden weg. Moord en doodslag, verraad en andere ellende doen Femke eens zo zeer twijfelen aan haar keuzen. Franke laat haar hoofdpersoon echter niet kiezen voor de eenvoudige uitweg van de morele verontwaardiging. In plaats van woedend de kantoordeur met een grote klap achter zich in het slot laten vallen, manipuleert Femke alles in haar voordeel.

Te veel en te snel
Alle ingrediënten in De inwijding deugen. Franke kan een thriller in elkaar zetten en doet dat in een snelle, verzorgde stijl. Aan alles merk je dat zij geen literair meesterwerk wilde schrijven, maar wel een spannend verhaal wilde vertellen dat goed in elkaar zit. Met de plot is dan ook niets mis. Het enige probleem van De inwijding is de verhouding tussen de plot en de rest van het boek. Er is behalve de plot namelijk vrijwel niets anders te vinden. Alle gebeurtenissen volgen elkaar in het bestek van ruim een week op. We jagen als lezers door de uren van de dag, zonder veel pauzemomenten. In die dagen gebeurt buitengewoon veel, te veel en te snel. Dat Mr. Femke hard over het Koningsplein moet draven, wil echter niet zeggen dat de lezers dat ook moeten doen. Die lezers willen graag weten wat Tess Franke met dit verhaal wil vertellen, wat haar achterliggende bedoeling is. Die diepte ontbreekt helaas, en dat is eens zo jammer omdat schrijfster Franke getuige haar artikel in Het Parool wel een standpunt over criminaliteit en strafvordering heeft.

Eindspel
In de literatuurbusiness heet het deel van een boek na de grote onthulling de dénouement. Je kunt het ook het eindspel noemen. Hoe dan ook, in de laatste pagina's van een thriller moet alles op zijn plek vallen. Losse eindjes zijn de doodsteek van het genre, maar een te snelle ontknoping is ook niet de bedoeling. De grootmeesters in het genre weten de exacte combinatie te maken van snelheid en vertraging, persoonlijke toestanden en de uiteindelijke oplossing van de vraag waar het boek mee begon. In dit opzicht stelt De inwijding een beetje teleur, omdat Franke op een bepaald moment haar de laatste pagina's toe jaagt en niet de rust neemt om de toch behoorlijk ingewikkelde intrige nog een keer kort uit te leggen. Zodat je als lezer na afloop achterblijft met de vraag: 'Hè? Wie was nu opeens die Bulgaar?'

Tot zover de blik van een niet-juriste. Een lezer die een beetje ingewijd is in de Amsterdamse strafrechtwereld krijgt vermoedelijk een extra betekenislaag bij dit boek bijgeleverd. Een bonte stoet van onderwereldfiguren en vakbroeders in de advocatuur trekt voorbij, die de gemiddelde krantenlezende en naar Peter R. de Vries kijkende leek niet, en de insider waarschijnlijk wel herkent. Om erachter te komen welke waarheid er achter deze vileine en geestige fictie schuilgaat, zullen de Amsterdammers dit boek dan ook zelf moeten lezen.

Tess Franke, De inwijding. De Geus, 2006 € 18,90

    | Mail de redactie | Print