Rechtenstudie.nl heeft het startsein gegeven voor een serie interviews genaamd 'Mr. en wat nu?'. Hierbij de zesde in de reeks; een interview met Pieter Cremers. Pieter (30) is in 2003 afgestudeerd aan de Radboud Universiteit Nijmegen, richting Strafrecht. Na het behalen van zijn Mr.-titel is hij aan de slag gegaan als rechterlijk ambtenaar in opleiding (raio).

Waarom de keuze voor Rechten?
"Ik heb, in tegenstelling tot veel anderen, heel bewust voor rechten gekozen. Voordat ik aan deze studie begon had ik al het idee dat ik Officier van Justitie of rechter wilde worden. Ik ben afgestudeerd in de richting strafrecht. Tijdens de eindfase van mijn studie heb ik gesolliciteerd voor de Raio-opleiding, maar ook als advocaat-stagiair bij een advocatenkantoor. Ik hoorde op de dezelfde dag dat ik voor zowel de Raio-opleiding als bij het advocatenkantoor was aangenomen. De Raio-opleiding leek me het mooiste en daar ben ik dan ook mee begonnen."

Hoe heb je je georiënteerd op de arbeidsmarkt?
"Ik kreeg al vrij snel een bijbaan als buitengriffier bij de rechtbank van Zutphen. Ik werkte er één dag per week, kreeg goed betaald en leerde het wereldje en het spel in de rechtszaal van binnenuit kennen. Om echt tot een keuze te komen heb ik veel met mensen uit mijn omgeving en docenten van mijn studie gepraat. Kort na mijn afstuderen heb ik ook nog drie maanden gewerkt bij de sector kanton van de rechtbank. Ik ben in de richting strafrecht afgestudeerd en wilde ook graag een andere kant van het recht bekijken. De RAIO opleiding is tenslotte ook op zoek naar generalisten."

Waarom heb je voor de Raio-opleiding gekozen? En hoe ziet de opleiding eruit?
De combinatie van werken en leren spreekt mij heel erg aan. Je gaat vanaf dag één echt aan de slag. Gedurende je opleiding krijg je steeds meer verantwoordelijkheid. Ook maak je in korte tijd kennis met alle rechtsgebieden. Je begint bij de afdeling strafrecht van de rechtbank. Tijdens dit eerste half jaar treed je nog vooral achter de schermen op, neem je deel aan de beraadslaging in de raadkamer en schrijf je vonnissen in conceptvorm. Daarna verhuis je voor 10 maanden naar de sector civiel. Ook hier schrijf je conceptvonnissen en daarnaast leid je voor het eerst zelf zittingen onder begeleiding van een opleider. Daarna breng je 10 maanden door bij de sector bestuursrechtspraak.
Vervolgens word je voor een jaar bij het Openbaar Ministerie (OM) geplaatst en ga je gelijk aan de slag als officier van justitie. In dat jaar van de opleiding bevind ik mij nu. Na dit jaar moet ik een keuze maken tussen de rechterlijke macht of het OM. Vervolgens ga je nog tien maanden lang verdiepen in het rechtsgebied waarvoor je gekozen hebt. Als je bijvoorbeeld verder wil als civiele rechter, ga je terug naar de civiele sector van de rechtbank en ga je daar formeel als rechter-plaatsvervanger zelfstandig aan de slag. Daarna ga je in beginsel nog een buitenstage lopen van twee jaar bij bijvoorbeeld een advocatenkantoor. Deze buitenstage zorgt ervoor dat je weer met een frisse blik tegen de rechterlijke organisatie aan gaat kijken.
Je merkt de laatste jaren wel dat de raio's gemiddeld wat ouder worden en soms al een aantal jaar ervaring in bijvoorbeeld de advocatuur hebben. Deze mensen kunnen dan in aanmerking komen voor een korting of kwijtschelding van deze buitenstage. Zelf heb ik een paar maanden korting wegens relevante eerdere werkervaring.
Als je voor de opleiding wordt aangenomen kan je in principe overal in Nederland geplaatst worden. Zelf ben ik bij de rechtbank in Den Haag begonnen. Inmiddels heb ik mij laten overplaatsen naar het parket in Zutphen."

Hoe ziet de sollicitatieprocedure voor de Raio-opleiding eruit?
"De sollicitatieprocedure bestaat uit vier ronden. Eerst moet je natuurlijk een motivatiebrief en een cv opsturen. Wat wel bijzonder is aan deze procedure is dat je ook al direct een aantal aanbevelingsbrieven van bijvoorbeeld hoogleraren en werkgevers mee moet sturen. Tijdens de eerste ronde word je analytische vermogen getest. Je zit met 50 tot 100 man in een collegezaal bijvoorbeeld getallenreeksen op te lossen.
De tweede ronde bestaat uit een gesprek. Tijdens dit gesprek licht je vooral je motivatie en cv toe.
De derde ronde bestaat uit een assessment en een gesprek met een psycholoog bij een extern bureau. Daar wordt onder andere gekeken in hoeverre je al over een aantal gewenste eigenschappen voor een magistraat beschikt en of je jet in je hebt om deze verder te ontwikkelen. De meeste dingen die je tijdens de sollicitatieprocedure te wachten staan kun je goed voorbereiden of oefenen. Ik vond het assessment het lastigst omdat ik niet zo goed wist wat ik kon verwachten. De dag dat je je assessment doet is ook erg intensief. Ik was me heel bewust van het feit dat de mensen van het bureau op alles letten wat je doet en wat je zegt.
De laatste ronde is een uitgebreide gespreksronde. Eerst spreek je één op één met bijvoorbeeld een president van een rechtbank, daarna met twee mensen waarvan één uit de rechterlijke macht en één uit een andere discipline, bijvoorbeeld de hoofdredacteur van het NRC Handelsblad. Deze gesprekken gaan echt over van alles en nog wat, hoe je in het leven staat, motivatie, bestuurswerk, cijfers, bijbaantjes etc. Verder wordt er ook een casus behandeld."

Welke kwaliteiten zoekt het Raio-selectiecommissie in een raio?
"Je moet laten zien dat je analytisch sterk bent. Ook is het erg belangrijk dat je niet wereldvreemd bent en dat je maatschappelijk betrokken bent. Verder moet je leergierig zijn en een steile leercurve hebben zoals dat zo mooi heet. Het werken bij het OM is hectischer dan bij de rechtbank. Rechters hebben meer tijd voor hun overwegingen. Ik vind het moeilijk om straks te gaan kiezen. Alles is leuk, maar inmiddels heb ik wel het idee dat de dynamiek van het OM mij goed ligt."

Kun je iets vertellen over je eerste weken?
"Je begint met je opleiding bij een rechtbank. Rechtbanken hebben in beginsel de vrijheid om te kijken hoe ze met jou aan de slag gaan. Er bestaat natuurlijk een centraal opleidingsplan voor alle onderdelen. De eerste paar weken heb ik veel griffierswerk gedaan. Daar leer je natuurlijk heel veel van, maar ik werd er een beetje ongeduldig van. Ik had natuurlijk al een aantal jaar ervaring als buitengriffier.
Om de zoveel tijd word je naar een andere sector of organisatie overgeplaatst. Je moet je elke keer opnieuw de processen eigen maken, bij wie moet ik zijn, wie is waar verantwoordelijk voor etc. Je kent iedereen al snel bij zijn of haar voornaam, maar dan blijkt bijvoorbeeld dat het interne telefoonboek alleen op achternaam werkt. Dat soort dingen kom je veel tegen. Fijn is dat iedereen heel positief staat tegenover de raio's. Je wordt snel opgenomen in de groep. Als raio verkeer je in een bevoorrechte positie: je mag al snel veel verantwoordelijkheid dragen en veel echt in de praktijk uitproberen. Dat is in het begin, bijvoorbeeld bij de eerste zitting die je leid, natuurlijk erg spannend. Tegelijkertijd is het niets voor niets dat er relatief snel veel vertrouwen in raio's wordt gesteld: de selectie zorgt er immers voor dat over het algemeen bovengemiddeld goede juristen met ook nog eens sterk ontwikkelde contactuele vaardigheden en mensenkennis als raio aan de slag gaan."

Je werkt nu bij het OM, waarom vind jij het OM interessant?
"Ik vind het OM interessant omdat er, meer dan bij de rechtbank, met verschillende partijen moet worden samengewerkt. Denk bijvoorbeeld aan de politie, reclassering en slachtofferhulp. Als Officier van Justitie leidt je onderzoek en overleg je met de politie over hun proces-verbaal. Voor mij is het grote pluspunt van werken bij het OM dat je 's morgens vaak niet kunt zeggen hoe je dag eruit zal zien. Ook op de rechtbank wordt hard gewerkt, maar daar verloopt alles toch een stuk meer gestructureerd."

Hoe ziet het 'sociale leven' er binnen de Raio-opleiding er uit?
"Met de raio's van het OM ga ik af en toe lunchen. Je wordt als raio echt opgenomen in de groep op de plek waar je op dat moment je opleiding volgt. Ik merk dat hier bij het OM nog sterker dan bij de rechtbank.
Maar het is niet zoals je bij 'Keyzer en de Boer Advocaten' op televisie ziet, dat iedereen samen zit te lunchen en er altijd wel iemand bij elkaars zitting aanwezig is.
Met het groepje raio's waarmee ik ben begonnen heb ik ook geregeld contact. Tijdens de opleidingsdagen gaan we 's avonds vaak op stap.
Verder kun je natuurlijk actief worden binnen de belangenorganisaties voor raio's.
Kortom, ik vind het ook erg gezellig als raio, maar het hangt natuurlijk ook vanaf wat je er zelf van maakt."

Hoe word je beoordeeld?
"Op elke plek waar je tijdens je opleiding terecht komt krijg je één of meer opleiders toegewezen. Naar hen kan ik op elk moment toestappen met zowel inhoudelijke als praktische vragen. Elke drie maanden vindt er een beoordelingsgesprek plaats. Aan het einde van je periode op een bepaalde plek krijg je een formele beoordeling. Bij dit gesprek is ook de opleidingscoördinator van het Studiecentrum Rechtspleging (SSR) aanwezig."

Hoe zien de komende jaren er voor jou uit?
"Het hangt er natuurlijk vanaf of ik voor het Officier van Justitie-traject of het rechterlijke traject ga kiezen. Als ik voor het OM kies blijf ik hier na deze periode nog 10 maanden. Daarna begint mijn buitenstage. Je kunt dan als advocaat aan de slag gaan, maar ik zit ook aan een alternatieve stage te denken, zoals bijvoorbeeld bij de EG of als fractieassistent van een Tweede Kamerfractie. Na deze buitenstage zal ik echt aan de slag gaan als rechter of Officier van Justitie."